Terug naar WizoCat

Het Atelier van de Aartsmagiër

WizoCat komt niet uit een fabriek. Het is geboren op een tafel, met gesneden karton, opnieuw versneden tegels en mislukte partijen. Dit zijn de stappen, in de volgorde waarin ze gebeurden.

Waarom Dick Dastardly altijd verliest

Vóór de eerste tegel zijn er herinneringen. De nuttigste van allemaal komt uit een tekenfilm: in Wacky Races zijn Dick Dastardly en Muttley de enige deelnemers wier hele strategie erin bestaat de anderen dwars te zitten. Vallen, verkeerde afslagen, bommen — en ze winnen nooit. Niet omdat het scenario hen straft: omdat ze stoppen om te saboteren terwijl de tien anderen doorrijden.

Dat werd een ontwerpregel, en volgens mij de belangrijkste van het spel. Ik heb niets verboden. Een leerling heeft twee acties en één tegelverplaatsing per beurt, en wat hij enkel uitgeeft om een buur te hinderen, geeft hij niet uit voor zichzelf. WizoCat verbiedt sabotage niet, het factureert ze — en de factuur is zijn eigen diploma. Een verbod omzeil je; een kost niet.

Er werden zaden geplant, WizoCat is ontkiemd

De toon en de humor van de lore heb ik grotendeels aan Terry Pratchett te danken. Wat ik bij hem mooi vind, is het verschil tussen de grootsheid van de fantasywereld en de zeer administratieve kleinheid van wie er woont. Magie mag dan het belangrijkste ter wereld zijn, aan de Universiteit moet je vooral de regels, de titels en de voorrangen kennen, en handig manoeuvreren om hogerop te raken. Net dat verschil wilde ik in WizoCat opnieuw uitvinden.

Die toon zit overal in WizoCat, en niet alleen in de teksten en het loreboekje: katten spreken spreuken uit, maar ze leggen een eindproef af, behalen een diploma en ronden een opleiding af in een Academie met een handvest en een register. De hele woordenschat van het spel komt uit de school, niet uit het grimoire. Le Donjon de Naheulbeuk deed de rest: de bij elkaar geraapte bende die moppert, ruziet en je uiteindelijk toch dierbaar wordt.

En dan zijn er de tafels. De tegelspellen die je legt en omdraait: Carcassonne, Kingdomino, Isle of Skye, Taluva, Tsuro, Cartographers en Labyrinth, het allereerste bord dat ik onder mijn pionnen zag bewegen. Die waarin de grond wegzakt — Hey, That's My Fish!, Escape from Atlantis, Santorini. En die me lieten zien hoe diep een partij kan gaan: Terraforming Mars, Ark Nova, Magic, Lost Ruins of Arnak, The Isle of Cats, Keyflower.

WizoCat is geen van alle. Maar als je er tijdens het spelen iets in herkent, is dat waarschijnlijk geen toeval.

Papieren prototype: zeshoeken getekend met kleurpotlood, kleine groene plastic figuurtjes, en een blad met een rij gekleurde edelsteentjes. Het eerste gefotografeerde prototype

Een blad met regels en zeshoeken

Het vertrekpunt: een avond vier jaar eerder, op mijn vrijgezellenfeest. Ik had als uitdaging gekregen om in één nacht een bordspel te maken… Ik heb niet geslapen… maar 's ochtends konden we de eerste versie spelen! Niets daarvan heeft het zomaar overleefd, maar de vraag die werd gesteld was al de juiste: wat als het bord zou bewegen?
Je ziet hier de eerste foto van het spel: met de hand uitgeknipte papieren tegels, amper getekend, een zakje edelsteentjes bij wijze van grondstoffen, een paar gevonden groene plastic figuurtjes en de regels met pen op een blad geschreven.

Eerste prototype van WizoCat op een parketvloer: zeshoekige tegels van licht karton, amper getekend, groot handgeschreven regelblad, zakje gekleurde edelsteentjes. Het papieren prototype

Zeshoeken, edelstenen en veel papier

Papieren zeshoeken getekend met kleurpotlood, en een blad waarop gekleurde edelsteentjes en bedeltjes, in bulk gekocht, dienstdoen als grondstoffenteller. Alles speelt zich nog op papier af. Eén zuchtje wind en de partij ligt verspreid over de vier hoeken van de kamer.

Prototype op een houten tafel: witte zeshoekige tegels getekend met stift, grijze figuurtjes op gekleurde voetjes, en een spreukenblad geprint in het Frans en het Engels met edelsteentjes erop. Close-up van een witte zeshoekige tegel, met de hand geschilderd: een blauwe draak met open vleugels houdt een edelsteen vast, omringd door vakjes met drie streepjes. Tegels met stift op foamboard en een spreukenblad

De spreuken krijgen een blad, de tegels een draak

De tegels zijn met stift getekend, met vakjes gemarkeerd met drie streepjes, rotsen, struiken en een blauwe draak. De leerlingen zijn grijze figuurtjes op gekleurde voetjes. Vooraan het eerste geprinte spreukenblad, met de edelsteentjes die de kostprijs van elke spreuk aangeven.

Tussenliggend prototype: zeshoekige tegels van licht karton bedekt met handgetekende groene en blauwe motieven, omringd door talrijke ronde tokens. Close-up van groene zeshoekige tegels, in kleur geprint en uit karton gesneden, met enkele ronde tokens. Twee tussenstappen

De tegels krijgen kleur

De kaap is gerond: de motieven met stift maken plaats voor een scherpe print, en die print wordt op dikker foamboard gekleefd dat echt stevig op tafel ligt. Het spel blijft hetzelfde, maar de leesbaarheid verandert alles, en de tijd om de regels uit te leggen krimpt navenant.

Prototype v5: groene zeshoekige tegels verspreid over een parketvloer, zakje tokens, en een gevouwen papieren grimoire vol met een handgeschreven lijst spreuken. Prototype v5 van WizoCat op een tafel: groene zeshoekige tegels, papieren spelersborden, gekleurde tokens. Prototype v5

Het spel staat op karton

Tegels een voor een geprint en uitgesneden, kartonnen spelersborden, geprint spreukengrimoire: het is nog maar een schets. In dit stadium is het niet erg mooi, en daar gaat het ook niet om. Wat we nagaan, is of de regels overeind blijven eens ze op een echte tafel liggen, voor echte spelers. De leerlingen hebben eindelijk echte eilanden onder hun kussentjes! Tijdens de playtests vraagt men mij al om een detailniveau op het bord dat de illustratie van de katten waardig is, waaraan ik begonnen ben: alles op zijn tijd, dat komt heel snel.

Portaal-lasergraveur op een aluminium frame, met een gegraveerd kartonnen token op het werkbed. De lasergraveur

Een thuis in elkaar gezette machine

Een portaal-lasergraveur, opgesteld op de tafel van het atelier. Ze bereidt de snede voor die ik met het cuttermes afwerk: de laser is niet krachtig genoeg. Het is een machine die ik zelf in elkaar heb gezet, voor papiersnijwerk en voor gravures. Ze is al wat ouder, die machine: ik heb ze gebouwd om de uitnodigingen voor mijn huwelijk te maken. Dat waren met de laser uitgesneden vlinders. Het is leuk om die momenten weer op te halen, met de herinneringen komt de emotie terug!

Prototype v9 tijdens een partij: bord van samengevoegde zeshoekige tegels, figuurtjes van tovenaarskatten, open grimoire. Prototype v9, tijdens een partij

Het spel lijkt eindelijk op een spel

Vier versies later: het bord is van dubbeldik karton. Ik ga naar de dichtstbijzijnde studentenstad, waar ik zeker copycenters vind. Ze leveren prints van goede kwaliteit. De tovenaarskatten staan fier rechtop dankzij voetjes van doorzichtig acryl, het grimoire heeft zijn echte lay-out. Ik heb nog geen tijd gehad om de nieuwe tekeningen af te werken.

Twee handen monteren een kartonnen spelonderdeel op een groene snijmat. Christophe gebogen over een snijmat, cuttermes in de hand, snijdt een spelersbord uit; vooraan een open doos met groene tegels en standees, op de achtergrond de gesloten doos van WizoCat. Snijden met het cuttermes

Elk stuk gaat door de handen

Snijmat, cuttermes, liniaal. Elke versie van het prototype wordt volledig opnieuw gemaakt, dat is de prijs om 's avonds een regel te kunnen veranderen en ze de dag erna te testen.

Bovenaanzicht van een tafel met wit tafellaken: drie speelsters van drie generaties, elk voor haar open grimoire, rond een opgebouwd bord van groene tegels, met blauwe blokjes en ronde tokens. In familiekring

Drie generaties rond de tafel

We testen het spel in familiekring, er is iets voor alle leeftijden.

Opgebouwd bord van groene zeshoekige tegels op een tafellaken met bladermotief, drie standees van tovenaarskatten rechtop op doorzichtige voetjes, twee rode draken, en een open grimoire vooraan met blauwe blokjes. Het bord tijdens een partij

Het bord is volop in het spel

Het bord is volop in het spel, nog altijd in beweging. De partijen blijven me even hard amuseren en geen enkele lijkt op de vorige. De leerlingen, rechtop op hun voetjes, volgen de beweging, de draken zijn nog altijd van de partij, en de grimoires vullen zich met spreuken dankzij de blokjes. De tegels staan nog heel ver van hun definitieve ontwerp.

Open doos van WizoCat op een lichte parketvloer, deksel rechtop erachter: grimoire in zijn vak, groene zeshoekige tegels uitgespreid, drie standees van tovenaarskatten, ronde tokens, zakje blauwe blokjes en een opengevouwen regelblad. De doos, open

De doos krijgt vorm

Zelfs de doos begint op een echt spel te lijken. Ik heb de doos van een uitbreiding gebruikt die precies de juiste afmetingen had en er mijn ontwerp op gekleefd. Ik heb ook het regelboekje herwerkt. Het boekje is een dubbele pagina, recto verso. Het blad met de lore en het verhaal komt los van de spelregels.

Bovenaanzicht van een kleurrijk kindertapijt: twee kinderen, op de rug gezien, spelen op de grond, het bord van groene tegels tussen het speelgoed, open grimoires op het parket en tokens op een hoopje. Speelsters op het tapijt

Het spel verlaat de tafel

Een heel belangrijke kwaliteitstest. De partij wordt zonder tafel gespeeld. Deze twee speelsters van 8 jaar hebben een korte partij van 20 minuten gespeeld… Het was hun eerste partij en ze hebben heel goed gespeeld. Ze vroegen me of ze nog partijen mochten spelen. Zo zeker als wat: hun ouders kopen een doos!

Twee rode drakenhonden met gespreide vleugels en hondenoren, op een achtergrond van groen gras, met het WizoCat-logo linksonder. De drakenhonden van de tegels

Draken te groot voor de tegels

Ik heb mooie, grote tekeningen gemaakt. Er is een mannelijke draak en een vrouwelijke, en ik heb ook de drakenjongen getekend. Jammer dat de tegels kleiner zijn dan de afbeeldingen die ik heb getekend.

De officiële fiche verschijnt op BoardGameGeek

WizoCat treedt officieel toe tot de grote jongens! De fiche van het spel staat voortaan open op BGG, een stap die je niet kunt overslaan. Het is ook het moment waarop de kalender vorm krijgt: na wat rekenwerk en nadenken over de productie is het doel vastgelegd op maart 2027 voor de lancering op Gamefound. Dankzij die pagina kan iedereen het spel aan zijn favorieten toevoegen, wat de zichtbaarheid van het spel een kostbaar pootje zal helpen.

Bovenaanzicht van een parketvloer: een hand zet een standee op een bord van groene tegels doorkruist door donkere kloven, met ronde afgronden en de Academie in het midden; open grimoires bovenaan, doos en regelblad links. De tegels met kloven

Nieuwe tegels, met afgronden en kloven

De tegels zijn veranderd, ik heb er mijn nieuwe ontwerp op kunnen kleven: kloven doorkruisen ze, er zijn afgronden vol kristallen, en ladders om ze te gaan halen. Uiteraard is er ook de draak en zijn nest, en het lege nest dat je erbovenop legt om de schalen te kunnen oogsten.

Grote houten tafel in bovenaanzicht: twee kinderen, hun oma en een volwassene spelen, bord van groene tegels in het midden, open grimoires, blauwe blokjes, open doos van WizoCat met de regels. Vier spelers, drie generaties

Leerrijke tests over de generaties heen

Door WizoCat te testen met spelers van alle leeftijden en uit alle hoeken, tekent zich duidelijk een tendens af: kinderen spelen vaak op instinct. Volwassenen proberen meer vooruit te denken. Sommigen willen vooral lachen en chaos zaaien, terwijl anderen er plezier in scheppen om elke verplaatsing uit te rekenen. Iedereen kan zich met WizoCat amuseren… maar niet iedereen zoekt per se dezelfde ervaring rond de tafel.
En jij, ben jij eerder team jubelende chaos of team meestertacticus?

Vier geconcentreerde jongvolwassenen rond een lichte houten tafel in een spellenwinkel met volle rekken; bord van groene tegels in het midden, open grimoires, blauwe blokjes, en de doos van WizoCat vooraan. In de winkel

In de spellenwinkel krijg je niets cadeau

Vier spelers die gewoon zijn elkaar in deze winkel te treffen om samen tactische spellen te spelen. Schatten van spelers… maar die elkaar rond de tafel echt geen cadeaus doen!
Veel nadenken, een paar rake zetten en vooral veel hard gelach. Een partij zoals ik ze graag heb.
Bedankt aan hen voor het onthaal, hun enthousiasme en hun waardevolle feedback over WizoCat!
Een speciale knipoog voor hen: elke laatkomer raakt sowieso één leger uit zijn bordspel kwijt! Al had ik jullie zonder die vertraging misschien nooit ontmoet.

Het materiaal van WizoCat uitgestald op een witte achtergrond: bord van zeshoekige kartonnen tegels, grimoires van dubbeldik karton, gegraveerde tokens, blauwe blokjes, standees van tovenaarskatten en de gesloten doos. Het materiaal, op wit

Alles zit eindelijk in de doos

Dit is een scharniermoment: het basisspel komt uit zijn doos in zijn definitieve vorm. Het bord neemt zijn plaats in, de grimoires ontvouwen hun dubbele lagen, de tegel van de Academie is eindelijk dubbeldik: tot dan was hij enkeldik en werd hij per ongeluk platgedrukt, en die verandering maakt het spel vlotter. De tokens en de katten komen overeind. Ik heb de kartons gemaakt zoals voor een echt spel en ze uitgesneden met de vormen om de onderdelen te kunnen uitdrukken. Voor het eerst laat het zich fotograferen als wat het echt is: een echt bordspel, geen in elkaar geknutselde maquette. Deze foto komt op de achterkant van de doos. Het spel is niet langer alleen een belofte, het is een tastbare realiteit.

De tests gaan door, en het spel wordt in een winkel en een spelotheek gelegd om in echte omstandigheden getest te worden. Mensen kiezen het, ze spelen het, ze amuseren zich zonder dat ik erbij ben. De regels zijn duidelijk. Overwinning!

Christophe in profiel aan zijn bureau, voor twee schermen met code, het WizoCat-bord op de laptop. De ontwikkeling

De andere helft van het werk

Twee schermen met code, en het bord dat op de laptop ernaast draait. De digitale versie is geen bewerking door iemand anders: het is hetzelfde atelier, dezelfde persoon, enkele maanden later.

Ik blijf mijn spel spelen en laten testen. Zoals bij elk spelontwerp zullen er nog heel veel partijen nodig zijn om de balans te controleren en bij te werken… Om er duizenden te spelen heb ik een idee: ik ga een AI maken (MCTS), zodat mensen online kunnen testen en spelen, en ik laat ze draaien op een zware pc zodat ze tegen zichzelf speelt. Ik test bepaalde hypothesen via het Monte Carlo Tree Search-algoritme, en ik bevestig de verbeterde versies met echte partijen.

Schermafbeelding van het onlinespel: gegenereerd bord van zeshoekige tegels, met daarop vier tovenaarskatten in verschillende kleuren. De eerste AI's

Het bord gaat naar het scherm

De onlineversie begint vanzelf te spelen: een gegenereerd bord, en vier leerlingen die door de machine worden bestuurd en erover bewegen. Je hebt tegenstanders nodig voor je in je eentje ook maar iets kunt testen.

De tegenstander past zich aan jouw niveau aan

Tegenover je, in de browser, staat geen pion die zomaar wat doet. Op volle kracht verslaat deze AI een beginner en verliest ze van een ervaren speler, en precies daarom past ze zich aan het niveau van de speler aan, in plaats van op het hare te blijven.

Het langst duurde niet om haar te laten winnen, maar om haar het nut van de specialisatiespreuken te doen inzien. Ze won prima zonder, en dat is een perfect geldige manier van spelen, alleen liet ze zo een deel van het grimoire links liggen. Er waren verschillende afstelsessies nodig voor ze ze werpt omdat ze haar van pas komen, en niet omdat ze ertoe gedwongen wordt.

Ze heeft een grens, en die neem ik erbij: ze plant niet over meerdere beurten. Spreuken waarbij de tegenstander de keuze houdt, ontsnappen haar dus deels, omdat de tactiek daar voorbij haar horizon ligt. Dat is de prijs van de beperkingen die ik haar opleg: draaien in een browser, zonder netwerk, en zelfs op een telefoon. Rond een echte tafel vervul jij die rol, en het spel wint daar veel bij.

Tovenaarshoed in 3D gemodelleerd in Blender, in driekwartzicht op een grijze achtergrond. De hoed, in 3D

En nu, in volume

Stuk voor stuk modelleren van de tovenaarshoed: de onmisbare stap die de kartonnen pion in een 3D-figuur verandert.

Blender toont een in 3D gemodelleerde tovenaarskat, rechtop en in pose, met zijn bibliotheek van onderdelen onderaan het scherm. De volledige kat

De hoed vindt zijn kat

Het volledige personage, stuk voor stuk gemonteerd en in pose gezet. Onderaan het scherm de bibliotheek van al gemodelleerde elementen: daarmee kunnen de zes leerlingen worden afgeleid zonder alles opnieuw te beginnen.

3D-geprinte figuur van een tovenaarskat, in grijs plastic, op een werkblad. Dezelfde 3D-geprinte figuur van een tovenaarskat, vanuit een andere hoek. De eerste geprinte figuur

De kat komt uit het scherm

Grijs, ruw, ongeverfd: de eerste print van de tovenaarskat, in de hand. Het moment waarop het spel ophoudt een bestand te zijn.

Blender toont een in 3D gebeeldhouwde tovenaarskat, in afwerking. De volgende, in sculptuur

De kat is niet meer alleen

Dezelfde dag, enkele uren na de eerste print: nog een kat in volle sculptuur. Elke leerling moet herkenbaar zijn aan de andere kant van de tafel.

Vectortekenprogramma toont het WizoCat-logo in wording: een kattenkop met een grote blauwe hoed, in een medaillon. Het logo, in lijnen

Een kop onder een grote hoed

Het logo wordt in vectoren getekend, kromme na kromme: de kop van de kat, de hoed die de halve afbeelding opeet, het medaillon eromheen. Het is het enige stuk van het project dat je overal zult terugvinden, van de doos tot het icoon van de app.

Kortere partijen met vijf en zes

Een partij die aansleept met zes spelers, en de zin om te spelen die wegebt voor het einde: zo'n avond vergeet je niet. Ik heb een regel veranderd als antwoord daarop; tijdens de tests noemden we ze de pendel.

Om de impact te bevestigen heb ik de AI volledige partijen in de diepte laten simuleren. In enkele seconden rekenwerk op de pc was de daling van het aantal beurten duidelijk. Rond een echte tafel met echte spelers betekende dat 15 tot 20 minuten winst met 5 en 6 spelers, op partijen die 90 tot 100 minuten duurden. De tafel blijft de scheidsrechter: ik blijf testen om het best mogelijke spel af te leveren.

Het avontuur stopt daar niet: er zijn al uitbreidingen gepland die echte asymmetrie brengen. Elk met een eigen spelersbord, een unieke tactiek en een eigen microregel, om de strategische uitdagingen te vernieuwen zonder de basisregel ingewikkelder te maken.

Zes in 3D geprinte figuurtjes van tovenaarskatten, grijs en ongeverfd, op een licht houten werkblad; een hand houdt er een tussen twee vingers. De volledige reeks, vers uit de printer

Zes leerlingen op de werkbank

Deze keer is het niet langer één kat alleen: de hele klas kwam uit de printer. Ik heb ze stuk voor stuk in de hand genomen, en ik ben heel tevreden over het resultaat, en samen vormen ze een echte kleine troep.

Er blijft nog wat opkuiswerk: een paar restjes steunmateriaal verwijderen, de hoedjes van hun korreltjes ontdoen. Daarna komt het schilderen. En dan zullen ze prachtig zijn.

🦋 Een boodschappersvlinder

Werkte iets niet? Vertel wat je aan het doen was en wat er gebeurde. Het gaat rechtstreeks naar het atelier.

Gaat mee met je bericht: de pagina, je browser, de schermgrootte, de taal en de laatste fouten van het script. Je adres wordt alleen gevraagd als je een antwoord wilt: het dient nergens anders voor en wordt na 90 dagen samen met de melding gewist.